تبلیغات
قند پارسی - توضیحاتی درباره فارسی هشتم
قند پارسی
وبلاگ گروه آموزشی ادبیات فارسی راهنمایی شهرستان مرودشت
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من

سیری در تغییرات فارسی هشتم            

   به دنبال تغییرات فارسی هفتم در سال گذشته امسال فارسی هشتم نیز در تعداد و محتوای دروس ، دانش های ادبی و زبانی و تمرین ها تغییراتی داشت . به سبب کتاب جدید التألیف نگارش ، دوره های کوتاه مدتی را برگزار کردند که عمدتاً در مورد چگونگی تدریس کتاب نگارش بود و زمان اندکی را به بررسی تغییرات فارسی هشتم اختصاص دادند ؛ بنابراین بدون این که همین تغییرات اِعمال شده به طور دقیق بررسی و نقد بشود دوره به اتمام رسید .

    در دوره ای که بنده در آن شرکت داشتم سؤالات و ابهامات متعدد همکاران را مشاهده کردم و بر اساس تقاضای عده ای از آنان و درخواست عده ای دیگر از طریق وبلاگ ، بنده بر خود فرض دیدم بخشی از این تغییرات را شرح دهم که انشاءالله مورد توجه و استفاده همکاران قرار خواهد گرفت . بدیهی است که اطلاعات همکاران محترم در یک سطح نیست ؛ بنابراین سعی شده توضیحات با توجه به سطوح مختلف گفته شود و برای ورزش فکری و تنوع گاهی سؤالی طرح شود . لطفا به ادامه مطلب بروید

سیری در تغییرات فارسی هشتم            

   به دنبال تغییرات فارسی هفتم در سال گذشته امسال فارسی هشتم نیز در تعداد و محتوای دروس ، دانش های ادبی و زبانی و تمرین ها تغییراتی داشت . به سبب کتاب جدید التألیف نگارش ، دوره های کوتاه مدتی را برگزار کردند که عمدتاً در مورد چگونگی تدریس کتاب نگارش بود و زمان اندکی را به بررسی تغییرات فارسی هشتم اختصاص دادند ؛ بنابراین بدون این که همین تغییرات اِعمال شده به طور دقیق بررسی و نقد بشود دوره به اتمام رسید .

    در دوره ای که بنده در آن شرکت داشتم سؤالات و ابهامات متعدد همکاران را مشاهده کردم و بر اساس تقاضای عده ای از آنان و درخواست عده ای دیگر از طریق وبلاگ ، بنده بر خود فرض دیدم بخشی از این تغییرات را شرح دهم که انشاءالله مورد توجه و استفاده همکاران قرار خواهد گرفت . بدیهی است که اطلاعات همکاران محترم در یک سطح نیست ؛ بنابراین سعی شده توضیحات با توجه به سطوح مختلف گفته شود و برای ورزش فکری و تنوع گاهی سؤالی طرح شود .

1-  ص10 ؛ بیت یک ؛ به نام خدایی که جان آفرید / سخن گفتن اندر زبان آفرید ؛ تلمیحی است به آیه ی یک تا چهار سوره ی الرحمن به ویژه آیه چهار « الرحمن ، علم القرآن ، خلق الانسان ، علّمه البیان » در نسخه های جدید این بیت به این صورت آمده است : به نام خداوند جان آفرین / حکیم سخن در زبان آفرین // تلمیح بیت سه ؛ پرستار امرش... قسمتی از آیه ی 83 سوره آل عمران : « و له اسلم من فی السماوات و الارض طوعاً و کرهاً » هرکه در آسمان و زمین است خواه ناخواه در برابر او سر تسلیم فرود آورده اند .

2-  بیت چهار ؛ یکی را به سر بر نهد تاج بخت/ یکی را به خاک اندر آرد زتخت ؛ تاج بر سرنهادن کنایه از به عظمت و بزرگی رساندن و از تخت به خاک آوردن کنایه از پست و خوار کردن است ، بیت تلمیحی است به قسمتی از آیه ی 26 سوره ی آل عمران : « تؤتی المُلک من تشاء و تنزع المُلک ممن تشاء و تعزّ من تشاء و تذل من تشاء » تو به هر کس که خواهی مُلک و پادشاهی می بخشی و از هر کس که بخواهی آن را باز می گیری . // « را » در مصراع اول رای فکّ اضافه است : تاج بخت را به سر یکی برنهد

3-  بیت 6 ؛ به درگاه لطف و بزرگیش بر / بزرگان نهاده بزرگی ز سر ؛ معنی : بزرگان در برابر خداوند بزرگی خود را فراموش می کنند // از سرنهادن کنایه از فراموش کردن // در مصراع اول دو حرف اضافه برای یک متمم

4-  بیت هفت ؛ جهان متفق بر الهیتش / فرومانده از کنه ماهیتش ؛ جهان مجازاً مردم جهان // متفق : متحد و همداستان ، متفق از وفق در اصل موتفق بر وزن مفتعل از مصدر اتفاق // فروماندن کنایه از عجز و ناتوانی // کُنه ( عربی ) konh ( های ملفوظ) اصل و حقیقت هر چیز// ماهیت : حقیقت و طبیعت و نهاد چیزی ، مرکّب از ما( حرف استفهام عربی به معنی چه و هی ضمیر مفرد مؤنث غائب و یاء و تاء ( علامت مصدری ) ) به معنی چیست آن ، ماهیات جمع

5-    ص 16 ، قشیریه : منسوب به قُشیر نام قبیله ای از عرب ، از نظر صرفی قُشَیر بر وزن فُعَیل اسم مصغّر است : پوست کوچک

6-  ص20 ؛ در مصراع :« چون بر آید این همه گل های نغز کامکار » ، معنی لغوی کامکار ( کامروا ) مورد نظر نیست ؛ بلکه گل کامکار نوعی گل سرخ دارای گل برگ های بسیار سرخ است . // قاآن : کلمه ی مغولی به معنی شاهنشاه ، پادشاه بزرگ ، عنوان پادشاهان مغول مانند اکتای قا آن // در همین صفحه پاسخ خود ارزیابی یک ، به نام « مصوِر » و خالق ( خلاق ) اشاره شده است با اشاره به اول آیه ی 24 از سوره ی حشر :« هو الله الخالق الباری المصوِّر«

7-  ص22 ؛ گفت و گو ، تمرین دو ؛ خفاش نماد انسان هایی است که با وجود وضوح و شفافیت حقیقت ، آن را نمی بینند . در ادب فارسی خفاش مظهر شب پرستی و گریز از آفتاب و روشنی است ، گاه نیز کنایه از شخص گمراه و کور باطن است // طاووس : نماد جلوه گری ، زیبایی و آراستگی است . طاووس در ادبیات فارسی به عفت و خود پسندی و تکبر شهره است ، در قصص اسلامی آن را مرغی بهشتی دانسته اند که شیطان را به جایگاه میوه ی ممنوع دلالت کرد و شیطان نیز حوا را به خوردن آن فریفت . سبب زشتی پای طاووس را نیز از آن دانسته اند که شیطان به صورت ماری پیچیده بر پای طاووس وارد بهشت شد . در مثل پر زیبای طاووس دشمن جان اوست . در ایران باستان طاووس نماد سلطنت بود // تمرین دو ، فعالیت نوشتاری : دو پای ملخ ( مشبه ) ؛ داس ( مشبه به ) ؛ مانند ( ادات تشبیه ) ؛ برداشتن اشیا و یا درو کردن ( وجه شبه) // تشبیه دوم : خدا ( مشبه ) نوری در دل آینه ( مشبه به ) ؛ مثل ( ادات تشبیه ) ؛ روشنی، در همه جا بودن و در عین حال قابل دیدن با چشم نبودن ( وجه شبه ) ؛ می دانیم که وجه شبه صفت مشترک مشبه و مشبه به است و این صفت در مشبه به خیلی بیشتر است . گاهی وجه شبه می تواند چند چیز باشد و با توجه به موقعیت باید آن را تشخیص داد ؛ مثلاً اگر به کسی بگوییم مثل ستاره است ، وجه شبه می تواند چند چیز باشد: دوری ؛ زیبایی ؛ در روز پیدا نبودن ؛ در شب پیدا بودن ؛ نورانی بودن و... // مثالی دیگر برای توضیح « فاصله ی میان واژه ای » : این جا آشپز، خانه دارد / این جا آشپزخانه ، دارد// سؤال :1- توضیح دهید چگونه رعایت درنگ در جمله های زیر باعث تغییر معنی می شود ؟ الف- انسان با محبت عمر بیش تری می کند ب- امید مادر این است ب- دایی حسن را با خودش نیاورده ج- تنها نوشتن برای نویسنده موضوعیت دارد/ 2- در همه ی گزینه ها به جز گزینه ی ........ « تکیه » ممیز معنی است ؟ 1- آرامش 2- کاشانه   3- آزادی  4- ولی

8-  ص30 ؛ درس « ارمغان ایران » در مورد این درس جالب است بدانید که تقریباً تمام واژه های آن فارسی است به غیر از واژه ی « معنی » ( از پایین سطر پنجم ) و تاریخ ( در اصل تأریخ )که عربی است . البته واژه ی « لیک » هم برگرفته از لیکن ( ممال لاکن ) عربی است و لغت « ادب » در اصل سومری از واژه ی « دَب » dub به معنی لوحه و خط ؛ احتمالاً کلمه ی « دبستان » از ترکیب دب + ستان است . هم چنین « کانون » از اصل سُریانی و ارمغان ترکی است . // سپند ( = اسپند اسفند ) پاک ؛ مقدس از اوستایی سِپَنتا به معنی پاک ؛ سپند ( = اسپند ، اسپندارمذ) در لغت بردباری و فروتنی مقدس ، یکی از اَمِشاسپَندان ( در دین زردشتی به هفت فرشته ی ارجمند و مقرب اطلاق می شود ) نماینده بردباری و سازش اهورامزدا و واسطه ی بین آفریدگار و آفریدگان است . ( فرهنگ معین )  // واژه ی « تیره رأی » به معنی بد اندیش و گمراه ( ص30 از پایین سطر سوم ) به احتمال زیاد « تیره رای » صحیح است ؛ زیرا اولاً در فرهنگ عمید و سخن به این صورت آمده است ؛ ثانیاً چون رأی عربی و رای فارسی است و آقای کزازی بیشتر از لغات فارسی استفاده می کند تیره رای مناسب تر است ؛ هم چنین در بیت سعدی آمده است : « گرت بر کند خشم روزی ز جای / سراسیمه خوانندت و تیره رای » // فر: شکوه و جلال ، در نظر ایرانیان قدیم نیرویی فوق طبیعی و راز آمیز که پیروزی شاهان از اوست و آنان با داشتن آن به کارهای بزرگ دست می زنند . ( برای تنوع دو سؤال طرح می کنیم :1- کدام واژه با با بقیه هم خانواده نیست ؟    1- فارغ   2- فراغت  3- فروغ   4- فراغ // 2- کدام کلمه بن فعلی ندارد ؟ 1- گزند  2- رَوند   3- مانند   4- سمند)

9-  ص33 ؛ واج آرایی ؛ دو نمونه ی دیگر 1- ریاست به دست کسانی خطاست / که از دستشان دستها بر خداست ( سعدی ) 2- نه من ز بی عملی در جهان ملولم و بس/ ملالت علما هم ز علم بی عمل است ( حافظ )       

10-        ص34 ؛ تمرین دو ، ارمغان ( ترکی ) مفرد است و با « ها » جمع بسته می شود . // ص46 ؛ فعالیت نوشتاری ؛ تمرین یک ؛ کلمات : خواب و خویش ( خدمت را هم ختمت تلفظ می کنیم که با صورت تمرین مناسب تر است  )  ؛ همین تمرین در ص 75 ، تمرین یک هم آمده است که جوابش کلمات استانبول و تنباکو می باشد ، این تعریف دقیق تری برای صورت تمرین است . به این کلمات « نامطابق های املایی » می گویند چون همان گونه که نوشته می شوند تلفظ نمی شوند : اجتماع ( اشتماع ( اشتما) / اجتناب ( اشتناب ) / مجتمع ( مشتمع ( مُشتمَ) / پنج تا ( پنش تا ) // سؤال : در کدام گزینه ، املای هر سه واژه ، صحیح است ؟ 1- وحله ، مرهله ، برحه  2- وحله ، مرهله ، برهه   3- وهله ، مرحله ، برحه  4- وهله ، مرحله ، برهه

11-        ص47 ؛ جُنَید که امروزه جُنِید تلفظ می شود ؛ جُند به معنی سپاه ، لشکر و شهر است ، وزن فُعَیل در عربی وزن اسم مصغّر است ؛ بنابراین احتمالاً یعنی سپاه کوچک ( ؟) // بُهلول ( از ب ه ل ) به معنی نیکوکار ، بزرگ طایفه و مرد خنده رو می باشد و با کلمات مباهله ( یکدیگر را لعن و نفرین کردن ) و ابتهال ( دعاکردن ، تضرع ) هم ریشه است نه هم خانواده

12-        ص53 ؛ تمرین دو ؛ انسان هسته و بدون وابسته است و نقش نهادی دارد . موجودی اجتماعی : موجودی ( هسته ) ؛ اجتماعی ( وابسته ) ، در اصل موجود اجتماعی ، وقتی خواستیم یای نکره و یا انواع دیگر « یا » اضافه کنیم به علت جمع نشدن دو مصوّت ، کسره را حذف و « ی » اضافه می کنیم . هنجار ، سنت ها و ارزش ها ، همگی هسته هستند و همه ی آن ها یک وابسته دارند که هسته و وابسته در کل مفعول جمله هستند . موجود اجتماعی هم گروه مسندی است ( اجتماعی به تنهایی صفت است ) . دقت کنید که قبل از واژه ی هسته کسره نمی آید ( به غیر از همه مثل همه ی ِ دانش آموزان کلاس ) ؛ یعنی واژه هایی که بعد از کسره می آیند وابسته هستند ، به عبارت دیگر در یک گروه اولین کلمه ای که کسره می گیرد  هسته است مثل « آن دو مردِ دانشمندِ درستکارِ ایرانی » ؛ « همان چهار دانشجویِ موفقِ مسابقاتِ کشوری »  ؛ گاهی قبل از هسته یک حرف اضافه می آید که کسره دارد ، دقت کنید که آن را هسته به حساب نیاورید مثل : او برای ِدفاع جانانه آماده شد . // سؤال : در کدام گروه اسمی « هسته » به درستی مشخص نشده است ؟   1- پیوند دادن مطالب درسی     2- همه ی موارد پیوند مطالب   3- بهترین شیوه ی پیوند مطالب  4- کیفیت پیوند مطالب درسی

13-        ص54 ؛ جولاهه julahe –jowlahe بافنده ؛ // در این حکایت چند نوع « را » به کار رفته است که دو نوع را بررسی می کنیم : الف- امیر را خاطر به آن شد ؛ احتمالاً رای فک اضافه است : خاطر امیر // گودالی دید در آن خانه چنان که جولاهگان را باشد : رای تبدیل فعل و مالکیت : چنان که جولاهگان دارند ، حال شما بگویید چرا می گوید جولاهگان گودال دارند ؟

14-        ص55 ( این درس جدید نیست )  ؛ بیت دوم ؛ دانه ی شکر ، تشبیه شکر به دانه ، وجه شبه : کلمه کلمه شکر می گفت همان گونه که کشاورزان دانه دانه بذر می کارند // چرخ بلند : استعاره از آسمان // در دولت گشودن : کنایه از سعادت و خوش بختی // تاج عزت : تشبیه عزت به تاج ، وجه شبه افتخار و سربلندی ، بزرگی و سروری// گوهر شکر : تشبیه ، وجه شبه : ارزشمندی ؛ شکر گزاری خداوند مانند گوهر ارزشمندی است که نمی توان آن را شکافت ؛ سفتن گوهر کنایه از سخنان ارزشمند گفتن // رخش پندار : تشبیه پندار ( وهم ، گمان ) به رخش ( اسب ) ؛ وجه شبه : سرکشی و غرور و تند روی ؛ رخش پندار راندن کنایه از مغرور و متکبر بودن // بالین نه : کنایه از محتاج

15-                    ص58 ؛ کادر پایین صفحه ، نمونه های دیگر : کنش و کنشت / بالش و بالشت

16- ص71 ؛ چالدِران ( به کسر دال ) دشتی در شمال باختری خوی در آذربایجان غربی

17-        ص75 ؛ تمرین دو ؛ در این دو جمله یا مضاف و مضاف الیه هستند یا موصوف و صفت که مضاف ها و موصوف ها هسته و مضاف الیه ها و صفت ها وابسته هستند . // تمرین 3 ؛ برای حل این تمرین توجه داشته باشید که بعضی کلمات مثل حاضر و ناظر هم می توانند سجع متوازی باشند و هم یک نوع جناس ناقص اختلافی ؛ کلمات جویم و گویم ( جوی و گوی ) ؛ چمن و سمن و مهتر و بهتر هم سجع متوازی اند و هم جناس // جدول پایین صفحه : تطابق نداشتن گفتار و نوشتار ، در زبان عربی به این قاعده ابدال می گویند ؛ مثلاً « من بعد » می شود « مم بعد » مثال های دیگر : شنبه ؛ منبع ؛ دنبال ؛ زنبور ؛ انبوه ؛ سنباده و...

18-        ص 81 ؛ تمرین دو ؛ دشمن بی رحم ( نهاد ، دشمن : هسته ، بی رحم وابسته پسین ) ؛ بمب ( مفعول ) ؛ مردم بی گناه ( متمم ؛ مردم : هسته ، بی گناه : صفت بیانی ) ؛ فرو می ریخت ( فعل پیشوندی ) ؛ این ملت شجاع ( نهاد ، این : صفت اشاره ؛ ملت : هسته ؛ شجاع : صفت بیانی ) ؛ هشت سال ( متمم ؛ هشت : صفت شمارشی ؛ سال : هسته ) ؛ حماسه های شگفت انگیز ( مفعول ؛ حماسه : هسته ؛ شگفت انگیز : وابسته ی پسین و صفت بیانی )

19-        ص82 ؛ ای ایستاده در چمنِ آفتابی معلوم ، ای وطن من : ای وطن من ، تو همواره سرسبز و جاودان هستی.// ای آفتاب شمایلِ دریا دل : ای وطن ، تو چهره ای به زیبایی آفتاب داری ( آفتاب شمایل اشاره به تصویر شهیدان هم دارد ) ؛ دریا دل کنایه از شجاع و دلیر / شمایل : چهره ، شکل ( در اصل جمع شِمال و شَمیله است ؛ اما بیشتر به شکل مفرد به کار می رود .)

20-        ص86 ؛ خود ارزیابی دو ؛ بیت : « شیر حقم ، نیستم شیر هوا / فعل من بر دین من باشد گوا » با حدیث « الاعمال بالنیات » مناسبت دارد .

21-        ص88 ، نکته ی املایی پایین صفحه ؛ نمونه های دیگر : آباد و آبادان ؛ آسیا و آسیاب ؛ ابزار و افزار ؛ جهاز و جهیزیه ؛ جارو و جاروب و...

22-        ص93 ؛ بحث کنایه ، برای شناخت بهتر کنایه توضیحات زیر می تواند مفید باشد : 1- هر نوع سخنی که در معنای غیر حقیقی گفته شود ( مجاز یا استعاره ) 2- به هر نوع کاربرد رمزی می گویند 3- در بحث کتب بلاغی قدیم بحث مستقلی نبوده است و به صورت کلی مطرح شده و در عرف عام به استعاره ، تشبیه و به هر مجازی کنایه گفته اند ( دکتر شمیسا ) 4- کنایه همیشه به صورت جمله است ( در امثال بی نمک کنایه از بی مزه و سرافکنده کنایه از شرمسار که ظاهراً واژه ی مفرد به نظر می رسند باید توجه داشت که تا این کلمات در جمله قرار نگیرند جنبه ی کنایی نخواهند داشت .

23-        ص 94 ؛ فعالیت های نوشتاری ، تمرین دو ، عوامل : کلماتی که بر وزن فواعل هستند اغلب مفرد آنها به صورت فاعله می آید مثل ضوابط ( ضابطه ) و روابط ( رابطه ) ، عوامل هم در اصل جمع عامله است ؛ اما امروزه مفرد آن عامل  // احوال هم جمع حال است و هم جمع حَول ( سال ) ، برای دانش آموزان فقط جمع حال گفته شود // علما در عربی جمع علیم است و در زبان فارسی جمع عالِم . در جمع و مفرد کلمات باید دقت کرد که آن چه مورد نظر است کاربرد آن در زبان معیار است نه کاربردش در زبان عرب و یا فرهنگ های قدیمی و گذشته ؛ مثلاً صنایع در عربی جمع صناعت و صنیعه است ؛ اما در زبان فارسی جمع صنعت و یا طُلّاب در عربی جمع طالب و در زبان فارسی جمع طَلَبه و دهها کلمات دیگر // تمرین دو ؛ نخستین عامل مهم ( نخستین : صفت شمارشی ؛ عامل : هسته ؛ مهم : صفت بیانی ) ؛ یک اثر ادبی ( یک : صفت شمارشی ؛ اثر : هسته ؛ ادبی : صفت بیانی ) ؛ همان ملت غیور ( همان : صفت اشاره ؛ ملت : هسته ؛ غیور : صفت بیانی ) ؛ صبح صادق ( صبح : هسته ؛ صادق : صفت بیانی ) ؛ این انقلاب امید بخش ( این : صفت اشاره ؛ انقلاب : هسته ؛ امید بخش : صفت بیانی )

24-        ص 117 ؛ تمرین دو ؛ هر سخن ارزشمند را پاس دار( هر : صفت مبهم ؛ سخن : هسته ؛ ارزشمند : صفت بیانی // هر روز یک شعر زیبا بخوان ( هر: صفت مبهم ؛ روز : هسته ؛ یک شعر زیبا ( یک : صفت شمارشی ؛ شعر : هسته ؛ زیبا صفت بیانی  ) ؛ دانش آموزان چند درخت کاشتند ( دانش آموزان : هسته ؛ چند : صفت مبهم ؛ درخت : هسته ) // تمرین 3 ؛ وطنی زاه می شود در چشم ها : چشم ها امید وار نگاه می کنند ؛ چون پیروزی نزدیک است .

 

http://golestan45.blogfa.com                     با تشکّر از همکار گرامی  جناب آقای





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
جمعه 21 آذر 1393
جمعه 15 اسفند 1393 06:23 ب.ظ
kheyli ali va be moghe bood vaghean mr30
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
لینگ آزمون آنلاین
پیوندهای روزانه